Si icyuma cyanjye gisukura amazi cyabanje gukubitwa. Ni firigo yanjye igezweho. Saa cyenda za mu gitondo, kalendari y'umuryango yari kuri ecran yayo yahanaguwe neza, isimbuzwa ubutumwa mu Cyongereza kibi bwasabaga Bitcoin 0.5. Imashini ikora urubura yatangiye kujugunya uduce duto hasi. Amatara y'imbere yagendaga nk'itangazo rituje. Inzu yanjye igezweho, yari ifite ibikoresho bifatanye, yari yahindutse ingwate mu gikoni cyanjye.
Byansabye guhamagara umuhanga mu by’umutekano w’ikoranabuhanga mu buryo bw’ubwoba kandi buhenze kugira ngo agarure ibikoresho byanjye by’ikoranabuhanga. Ariko ikibazo cye cya nyuma cyatumye ngira ubukonje bwinshi kuruta uko byari bimeze ku rubura rwo hasi: “Ese ufite icyuma gisukura amazi gihujwe kuri interineti imwe?”
Narabikoze. Kandi mu buryo butunguranye, ubwoba bwanjye bukomeye bwahindutse buva ku mazi mabi bujya ku bundi bwoko bw'uburozi: kwangiza ikoranabuhanga.
Dufata neza Wi-Fi yacu, tukavugurura mudasobwa zacu zigendanwa, kandi twirinda kohereza ubutumwa bwa phishing. Ariko dushyira igikoresho mu muyoboro wacu gifite ububasha buziguye kandi bufatika ku mutungo utuma ubuzima bukomeza - amazi yacu - kandi umutekano akenshi ntube ukomeye nk'igikinisho cy'umwana. Igikoresho gisukura amazi cyacitse si igikoresho cyangiritse gusa; ni ukurenga ku rwego rwo hejuru cyane.
Uburwayi bwa "Firigo y'ikoranabuhanga": Ubuso bw'igitero cy'umusukuzi wawe
Impuguke yanjye mu by’umutekano w’ikoranabuhanga yashushanyije ibintu bisa ku kibaho cyera. Kimwe na firigo yanjye, icyuma cyanjye cyo mu rwego rwo hejuru gisukura amazi ni mudasobwa ifite umuyoboro mu gikonoshwa cya pulasitiki. Ubuso bwayo bwo gutera ni bugari:
- Porogaramu idakora neza/urubuga rwo mu bicu: Kwinjira kugira ngo uyigenzure cyangwa urebe amakuru yayo akenshi birindwa n'ijambo ry'ibanga ryoroshye, rimwe na rimwe ndetse n'ijambo risanzwe.
- Firmware ishaje kandi idakoreshwa: Inyinshi mu mashini zisukura zihora zitwikiriye. Isosiyete ishobora kutazongera gutanga amakuru ajyanye n'umutekano nyuma y'umunsi yoherejwe.
- Uburyo buhoraho bwo guhamagara amakuru: Ihora ihamagara mu rugo—yohereza amakuru y’ikoreshwa, uko ikoranabuhanga rihagaze, n’amakuru ajyanye n’isuzuma kuri seriveri y’uwakoze porogaramu. Ibi bishobora gutuma amakuru asohoka mu rugo rwawe.
- Valves zo kugenzura umubiri: Iki ni cyo gice giteye ubwoba cyane. Gifite solenoids na valves zishobora gutuma amazi asohoka cyangwa akayafunga, cyangwa se zigatangira gusohora amazi mu buryo butunguranye.
Mu maboko y'umuntu ukora urugomo, ibi si ibintu bishobora guteza akaga. Ni igishushanyo mbonera cy'ibyago.
Ibintu Bidashoboka: Kuva ku Rujijo kugeza ku Nzozi mbi
Reka tureke "gusenya amakuru" mu buryo bufatika tujye ku bitero bifatika kandi bishoboka:
- Gufunga Ransomware: Birashoboka cyane. Interineti y'icyuma cyawe gisukura ifunze na ransomware. Ubutumwa kuri ecran yacyo cyangwa porogaramu yawe busaba kwishyurwa kugira ngo wongere imikorere. Ntushobora kugenzura uko icyuma gisukura gihagaze, gukora isuku, cyangwa mu bihe bikomeye, sisitemu ishobora kwanga gutanga amazi, bigatuma amazi yawe ahinduka nk'aho ari ingenzi.
- Uburiganya bwa "Filter Fraud": Umujura w'amayeri abona amakuru y'iyi porogaramu. Babeshya ko buri firigo n'urukiramende rwa RO byangiritse cyane, basaba ko byahita bisimburwa n'urundi rubuga rugana ku iduka ry'impimbano (cyangwa ribi) rigurisha ibice by'impimbano bihenze cyane. Bakoresha icyizere cyawe kuri iyi porogaramu kugira ngo bagushuke.
- Kwangiza Sisitemu: Inyandiko cyangwa umuntu utera iyi mashini yohereza itegeko rya firmware ryangiritse, rigahagarika burundu ikigo cy’igenzura. Imashini iba ifite impapuro zipfa, zisohoka kugeza igihe wishyuye imashini yose ya motherboard.
- Ubusahuzi Bufatika (Ikibazo Kibi Cyane): Umuntu utera icyuma ashobora, mu buryo bw’imitekerereze, kuzunguza valves z’icyuma no kuzisukura mu buryo butunguranye. Ibi bishobora gutera amazi kuzamuka—umuvuduko w’amazi ushobora guturika ibikoresho bigatera umwuzure mu kabati no mu nkuta zawe. Ntabwo ari uburozi mu mazi; ahubwo ni ukwitwaza igikoresho kugira ngo gitwikire urugo rwawe.
Porogaramu yawe y'umutekano w'amazi mu buryo bwa digitale ya 7-point
Nyuma y’ikibazo cyo gukoresha firigo, nashyize mu bikorwa iyi gahunda kuri buri gikoresho gihujwe, cyane cyane icyuma gisukura. Nawe ukwiye kubikora.
- Yishyire ku murongo w’abashyitsi: Kora umuyoboro wa Wi-Fi utandukanye (routers nyinshi zigezweho zishobora kubikora) gusa ku bikoresho byawe bya IoT. Imashini yawe isukura, amatara, na firigo biba hano. Mudasobwa zigendanwa, telefoni, n'ibikoresho byo gukora biguma ku murongo mukuru w’abashyitsi. Hari ikibazo ku muyoboro w’abashyitsi.
- Nuke the Defaults: Hindura izina ry'ukoresha n'ijambo ry'ibanga bisanzwe kuri porogaramu ya purifier na web portal ubishyiremo ijambo ry'ibanga rikomeye kandi ridasanzwe. Koresha ikigo gishinzwe gucunga ijambo ry'ibanga.
- Uruhushya rwo kugenzura porogaramu: Muri porogaramu igendanwa ya purifier, hakana uburenganzira bwose idakeneye gukora (aho iherereye, aho abantu bahurira, nibindi). Ikeneye Wi-Fi. Irabikorantabwonkeneye kumenya aho uri.
- Guhagarika kwinjira kure niba bishoboka: Ese porogaramu ikwemerera kuyigenzura aho uri hose? Niba uyikeneye gusa mu rugo, reba niba hari uburyo bwa "Local Network Only".
- Reba "Wi-Fi Kill Switch" Ifatika: Hari ubwoko bumwe bufite akabuto gato ko guhagarika Wi-Fi. Niba udakoresha ibikoresho by'ubwenge buri munsi, zimya Wi-Fi burundu. Isuku y'ubupfapfa ni isuku yizewe. Shyiraho inyibutsa za kalendari ku mabwiriza yo guhindura filter.
- Genzura Umuyoboro Wawe: Koresha igikoresho cyoroshye cyo gushakisha umuyoboro (nka Fing) kugira ngo urebe ibikoresho bihujwe n'umuyoboro wawe wo mu rugo. Nubona ikintu utazi, banza usuzume.
- Baza ikibazo gikomeye mbere yo kugura: Mu gihe ukora ubushakashatsi ku gikoresho "gisukura gikoresheje ubwenge", ohereza ubutumwa kuri imeri ku bashinzwe ikigo. Baza uti: "Ni iyihe politiki yawe yo kugaragaza ko hari ibibazo by’umutekano? Ni kangahe usohora impapuro z’umutekano ku bikoresho byawe bihujwe?" Igisubizo cyawe ni uko udatanze igisubizo.
Igihe cyo kohereza: Gashyantare-02-2026

